چرا مردان کنارهگیری میکنند و چگونه میتوان آنها را به ارتباطی عمیقتر دعوت کرد؟
یکی از مشکلات رایج در روابط امروزی، سکوت عاطفی است؛ حسی که به شما میگوید همسرتان خودش را عقب میکشد، حاضر نیست خود واقعیاش را با شما در میان بگذارد یا اصلاً نمیتواند به احساسات عمیقترش دسترسی پیدا کند.
این تجربه میتواند بسیاری از زنان را دچار احساس تنهایی و دوستداشتنی نبودن کند و باعث شود درباره عمق رابطه زناشوییشان تردید کنند.
اما این بیمیلی به باز کردن دل، لزوماً به معنای کمبود احساس نیست؛ بلکه میتواند نتیجه کشمکشی عمیق و پیچیده باشد که ریشه در فرهنگ، ترس و سالها تربیت و فشار اجتماعی دارد.
متیو هاسی، مربی روابط عاطفی، معتقد است اجتناب مردان از آسیبپذیری عاطفی میتواند از هویت شکننده مردانه، ترس از طرد شدن و نداشتن احساس امنیت عاطفی ناشی شود.
او و استر پرل، رواندرمانگر، تأکید میکنند که برای بسیاری از مردان، آسیبپذیر بودن میتواند تهدیدی مستقیم برای احساس هویت و شخصیتشان باشد.
این مقاله دیدگاههای تخصصی آنها را به توصیههایی کاربردی تبدیل میکند؛ توضیح میدهد چرا مردان کنارهگیری میکنند و چگونه میتوان به شکلی امن، زمینه صمیمیت واقعی را در زندگی مشترک فراهم کرد.
- مطالب مرتبط: چرا همسرم با من حرف نمی زند؟ 15 دلیل و راه حل
دروغ فرهنگی: چرا آسیبپذیری هویت مرد را تهدید میکند؟
بزرگترین مانع آسیبپذیری مردان، نداشتن میل به ارتباط نیست؛ ترس از دست دادن هویت و جایگاهشان است.
بار سنگین دستور «مرد باش!»
- مردانگی شکننده است: مردان اغلب در محیطهای فرهنگیای بزرگ میشوند که در آن مردانگی چیزی تلقی میشود که باید دائماً آن را ثابت کرد («مرد باش!») و بهسادگی ممکن است آن را از دست بدهند.
- سرکوب تدریجی احساسات: همانطور که استر پرل توضیح میدهد، تربیت پسران اغلب از سنین پایین با نوعی «برچیدن نظاممند زندگی عاطفی آنها» همراه است. به آنها یاد داده میشود که خویشتنداری، متکی بودن به خود و رقابت را بر بیان احساسات ترجیح دهند.
- آسیبپذیری، ویژگی زنانه تلقی میشود: بهطور سنتی، ویژگیهایی مانند صحبت کردن آشکار درباره احساسات، «زنانه» در نظر گرفته شدهاند. این مسئله به شکلگیری یک باور قدرتمند منجر میشود: مرد واقعی کسی است که آسیبناپذیر باشد. هرچه یک مرد احساساتش را بیشتر نشان دهد، بیشتر میترسد که دیگران او را «دختر» یا «ضعیف» ببینند.
این نوع تربیت باعث میشود مردان دیوارهای عاطفی بلندی در اطراف خود بسازند؛ سازوکاری دفاعی که از جایگاه و قدرتی که برای خود تصور میکنند محافظت میکند.
«یکی از مسائل مهم در مورد مردان، ترس از ناتوانی و شکنندگی ناشی از آن در هویت مردانه است. زندگی کردن بر اساس افسانه آسیبناپذیر بودن، در واقع دروغی است که همه مردان آن را بازی میکنند.» — استر پرل
ترسهای رابطه: مردان واقعاً از چه چیزی محافظت میکنند؟
وقتی مردی کنارهگیری میکند یا از نظر عاطفی خود را میبندد، تقریباً همیشه در حال محافظت از خود در برابر ترسهای عمیق و قدرتمندی است که در صمیمیت و زندگی مشترک تجربه میکند.
ترس از طرد شدن و «خماریِ آسیبپذیری»
یکی از بزرگترین ترسهای عاطفی بسیاری از مردان، طرد شدن است؛ بهخصوص وقتی این طرد شدن به ارزش و اعتبار شخصی آنها مربوط باشد.
- از دست دادن نقش «قهرمان»: به گفته متیو هاسی، مردان اغلب میترسند اگر نقص یا ناامنیهای خود را نشان دهند، همسرشان دیگر آنها را مردی قوی، بینقص یا «قهرمان» نبیند.
- پشیمانی از آسیبپذیر شدن: پس از یک لحظه صمیمیت و آسیبپذیری واقعی، ممکن است مرد بلافاصله از کاری که کرده پشیمان شود.
هاسی میگوید این «خماریِ آسیبپذیری» میتواند آنقدر شدید باشد که مرد بهطور غریزی سرد یا دور شود و حتی سعی کند رابطه را تمامشده تلقی کند؛ چون میترسد همسرش حالا او را فقط فردی «ناامن، نیازمند و ضعیف» ببیند.
- گره خوردن ارزشمندی به تأمین زندگی: ارزشمندی یک مرد اغلب با توانایی او برای موفق شدن و تأمین نیازهای زندگی گره میخورد. بنابراین صحبت کردن صادقانه درباره مشکلات مالی یا شغلی میتواند برای او شبیه اعتراف به این باشد که «ارزشمند نیست» یا «بهاندازه کافی خوب نیست».
فشار عاطفی و کنارهگیری
کنارهگیری یک مرد اغلب تلاشی درونی برای پیدا کردن احساس امنیت و آرامش است.
- پناه بردن به «حل کردن مشکل»: همانطور که استر پرل توضیح میدهد، وقتی یک مرد با ابراز احساسات شدید از سوی همسرش ــ مانند عصبانیت یا غم شدید ــ روبهرو میشود، ممکن است آنقدر تحت فشار قرار بگیرد که از نظر عاطفی خاموش شود.
ممکن است به نظر برسد که همدلی ندارد، اما در بسیاری از مواقع بهطور خودکار به سمت منطقی کردن و تحلیل کردن مسئله میرود؛ یعنی تلاش میکند مشکل را «حل کند» تا ناراحتی خودش کاهش پیدا کند.
- پنهان کردن شرم: مردان اغلب ناخودآگاه بخشهایی از خود را که تصور میکنند دوستداشتنی نیستند ــ همان بخشهایی که بیشترین احساس شرم را نسبت به آنها دارند ــ پنهان میکنند، به جای اینکه آسیبپذیریای را نشان دهند که ممکن است احساس ناکافی بودنشان را آشکار کند.
چگونه امنیت عاطفی ایجاد کنیم؟
نمیتوانید یک مرد را مجبور کنید آسیبپذیر باشد؛ باید او را به این کار دعوت کنید.
راهکارهای مورد تأیید متخصصان برای ایجاد ارتباطی عمیقتر
۱. قانون «انکار نکردن» را ایجاد کنید:
وقتی همسرتان چیزی آسیبپذیر را با شما در میان میگذارد، واکنش شما اهمیت زیادی دارد. متیو هاسی تأکید میکند که همسر باید به او نشان دهد این آسیبپذیری، «جنبههای قوی و قهرمانانه او را از بین نبرده است». این کار احساس اعتماد عمیقی ایجاد میکند.
- این کارها را نکنید: از او انتقاد نکنید، حرفهایش را در دعواهای بعدی علیه او به کار نبرید و سعی نکنید احساسش را «درست» کنید.
- این کارها را انجام دهید: احساسش را به رسمیت بشناسید؛ مثلاً بگویید: «ممنون که اینو با من در میون گذاشتی» یا «به نظر میاد واقعاً برات سخت بوده.» همچنین شجاعتی را که برای بیان این حرف به خرج داده، ببینید.
۲. به جای انتقاد، کنجکاو باشید:
استر پرل توصیه میکند به جای قضاوت، با کنجکاوی با سکوت همسرتان روبهرو شوید. انتقاد باعث میشود او بیشتر از شما فاصله بگیرد.
- سؤالهای باز و غیرمستقیم بپرسید: به جای اینکه بگویید «چرا درباره احساساتت حرف نمیزنی؟» با رویکردی آرامتر و کنجکاوانهتر بپرسید: «کنجکاوم بدونم امشب چی باعث شده اینقدر ساکت باشی؟»
- مانع را به رسمیت بشناسید: میتوانید با ملایمت به دشواری موضوع اشاره کنید: «میدونم حرف زدن درباره این موضوع سخته، ولی میخوام بدونی که من اینجام و فقط میخوام بهت گوش بدم.»
۳. زبان غیرمستقیم احساسات را بشناسید:
مردان ممکن است برای بیان نیازهای عمیق عاطفیشان، که واژههای لازم برای بیان آنها را ندارند، از رفتار یا صمیمیت جسمی استفاده کنند.
- وقتی درخواست رابطه جنسی میکند: ممکن است در واقع در حال بیان نیاز به محبت، ارتباط، مراقبت یا نزدیکی باشد؛ نیازهایی که به دلیل فرهنگ، فقط اجازه پیدا کردهاند از طریق زبان رابطه جنسی دربارهشان صحبت شود.
- فراتر از کلمات را ببینید: رفتارهای او، مثل تمایلش به وقت گذراندن با شما یا کمک کردن در کارها، میتواند نوعی «ارز عاطفی» باشد؛ تا زمانی که بتواند نیازهایش را به زبان بیاورد.
قدمهای بعدی: فهرست عملی برای شکستن سکوت
ترمیم فاصله عاطفی زمان میبرد و به تعاملات مداوم و امن نیاز دارد. از این فهرست برای تغییر الگوی رابطه استفاده کنید.
- تربیت و شرطیشدن فرهنگی را بشناسید: به خودتان یادآوری کنید که کنارهگیری او احتمالاً نتیجه تربیت و شرطیشدن فرهنگی است، نه اینکه عمداً بخواهد محبتش را از شما دریغ کند.
- امنیت را بر صمیمیت مقدم بدانید: روی این موضوع تمرکز کنید که بهطور مداوم به او نشان دهید آسیبپذیریاش هرگز علیه خودش استفاده نخواهد شد. این پایهای است که صمیمیت میتواند روی آن شکل بگیرد.
- قانون «پنج دقیقه» را اجرا کنید: اگر او شروع به صحبت درباره احساساتش کرد، پنج دقیقه واقعاً به او گوش دهید؛ بدون اینکه حرفش را قطع کنید، به او راهکار بدهید یا صحبت را به احساسات خودتان بکشانید.
- خودتان آسیبپذیری را نشان دهید: ابتدا درباره یک آسیبپذیری ساده و غیرتهدیدکننده از روز خودتان یا یک ناامنی کوچک صحبت کنید. این کار مسیری دوطرفه ایجاد میکند که او نیز میتواند از آن پیروی کند.
- ترجمه مقالهی Why Men Withdraw and How to Invite Deeper Connection منتشر شده در سایت روانشناسی به زبان ساده.
